Jaja Faberge

Jaja Faberge, a właściwie to cesarskie prezenty wielkanocne w formie jajek wykonane przez firmę Faberge dla carów Rosji Aleksandra III i Mikołaja II to najsłynniejsze i najdroższe dzieła sztuki złotniczej na świecie.

Historia cesarskich jajek Faberge

Najsłynniejszymi i najwspanialszymi dziełami wykonanymi przez Fabergé są cesarskie prezenty wielkanocne, znane "jajkami Fabergé". Zostały wykonane na zamówienie dworu cesarskiego z inicjatywy carów Aleksandra III i Mikołaja II.  Były prezentami wielkanocnymi podarowanymi cesarskim małżonkom: cesarzowej Marii Fiodorowny oraz cesarzowej Aleksandrze Fiodorowny. W sumie wykonano 52 cesarskie jaja Fabergé. Prócz cesarskich, firma wykonała 19 jaj, najwyższej klasy artystycznej dla innych zamawiających oraz około 20 jajek o skromniejszej dekoracji, wreszcie wiele innych dzieł w formie jajek. 
W ostatnim czasie, w wyniku badań i odkryć dokonanych w 2010 i 2011 roku udało się zrewidować chonologię, uszczegółowić proweniencję oraz odkryć nieznane dotąd fakty dotyczące jajek Fabergé.

Opracowane na podstawie: A. Szymański, Faberge. Historia i arcydzieła, Opole 2014.

Wykaz cesarskich jajek Faberge

Pierwszych dziesięć cesarskich prezentów wielkanocnych w kształcie jajka zostało wykonanych na zamówienie cara Aleksandra III. Były to:
1885. 
Jajko z kurką (Hen Egg). Pierwszy cesarski prezent wielkanocny w formie jaja wykonany przez Faberge.
1886. Jajko z kurką i szafirowym wisiorem
 (Hen egg with Sapphire Pendant). Czasem jest również nazywane "Jajkiem z kurką w koszyku" lub "Drugim cesarskim jajkiem". Dzieło to bardzo przypomina pierwsze cesarskie jajko. Zaginione.
1887. Trzecie jajko cesarskie 
(Third Imperial Egg). 
1888. Jajko z rydwanem ciągniętym przez cherubinka 
(Cherub Egg with Chariot). Dzieło to jest równiez nazywane "Anioł z jajkiem na rydwanie". Dziś jest to dzieło zaginione. 
1889. Jajko neseser
 (Necessaire Egg). Rzadziej nazywane "Jajkiem z perłą". Dzieło to jest zaginione.
1890. Jajko z widokami duńskich pałaców 
(Danish Palaces Egg). Właściwie nazwa powinna brzmieć: Jajko ozdobione widokami pałaców cesarskich. 
1891. Jajko z miniaturą okrętu Pamięć Azowa 
(Memory of Azow). 
1892. Jajko z diamentową kratką 
(Diamond Trellis Egg).
1893. Jajko kaukaskie 
(Caucasus Egg). Właściwie: Jajko ozdobione widokami Kaukazu.
1894. Jajko renesansowe 
(Renaissance Egg). Niespodzianką ukrytą wewnątrz niego było: Jajko Zmartwychwstania (Resurrection Egg).

Od 1895 roku firma Fabergé wytwarzała każdego roku dwa cesarskie prezenty wielkanocne w kształcie jajka. Zamawiającym był car Mikołaj II, który w ten sposób kontynuował tradycję zapoczątkowaną przez swojego ojca Aleksandra III. Jeden cesarski prezent wielkanocny był darem dla matki cara, cesarzowej Marii Fiodorowny, a drugi był prezentem dla jego żony cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.

1895. Niebieski zegar z wężem (Blue Serpent Clock Egg) lub Niebieskie jajko z wężem. Było pierwszym prezentem wielkanocnym od Mikołaja II dla jego matki cesarzowej Marii Fiodorownej.
1895. Jajko z pączkiem róży
 (Rosebud Egg). Było pierwszym prezentem wielkanocnym od cara Mikołaja II dla żony, cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.  
1896. Jajko z dwunastoma monogramami
 (12 Monogram Egg) lub Jajo z portretami Aleksandra III (Alexander III Portraits Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1896. Jajko z obrotowymi miniaturami
 (Egg with Revolving Miniatures). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1897. Jajko różowoliliowe
 (Mauve Egg). Zaginione. Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1897. Jajko koronacyjne
 (Coronation Egg). Jedno z najpiękniejszych jajek wykonanych przez Faberge. Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej. 
1898. Jajko z pelikanem
 (Pelican Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1898. Jajko z konwaliami
 (Lilies of the Valley Egg). Dzieło było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej. Jest to pierwsze jajko Faberge wykonane w stylu secesyjnym. Projekt wykonał Michał Perchin. 
1899.
 Jajko z bratkami (Pansy Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1899. Jajko z bukietem białych lilii
 (Madonna Lily Clock Egg) lub Zegar z bukietem białych lilii. Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1900. Jajko z kogucikiem
 (Cockerel Egg) lub Zegar z kogucikiem. Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1900. Jajko Kolei Transsyberyjskiej
 (Trans-Siberian Railway Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1901. Jajko z miniaturą pałacu w Gatczynie
 (Gatchina Palace Egg) lub Jajko z Pałacem Gatczyna. Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1901. Jajko z bukietem polnych kwiatów
 (Flower Basket Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1902. Nefrytowe jajko cesarskie 
(Empire Nephrite Egg). Zaginione. Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1902. Jajko z listkami koniczyny
 (Clover Leaf Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1903. Duńskie jajko królewskie
 (Royal Danish Egg). Zaginione. Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1903. Jajko Piotra Wielkiego
 (Peter the Great Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej. Nazwa pochodzi od niespodzianki ukrytej wewnątrz, którą jest miniaturka pomnika Piotra Wielkiego
1904.
 Z powodu wojny nie zamówiono cesarskich prezentów wielkanocnych.
1905.
 Ponownie z powodu trwającej wojny nie zamówiono cesarskich prezentów wielkanocnych.
1906. Jajko z łabędziem
 (Swan Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1906. Jajko kremlowskie
 (Moscow Kremlin Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1907. Jajko miłosne
 (Love Trophies Egg) lub Jajko z atrybutami miłości. Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej. Ma formę kołyski i zdobią je symbole miłości. Jego powstanie jest związane z narodzinami carewicza Aleksego. 
1907. Jajko z pnącymi różami
 (Rose Trellis Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1908. Jajko z pawiem
 (Peacock Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1908. Jajko z miniaturą Pałacu Aleksandrowskiego 
(Alexander Palace Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1909. Jajko upamiętniające Aleksandra III
 (Alexander III Commemorative Egg). Zaginione. Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1909. Jajko z miniaturą jachtu Standard
 (Standard Yacht Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1910. Jajko z pomnikiem konnym Aleksandra III
 (Alexander III Equestrian Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1910. Jajko z kolumnadą
 (Colonnade Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1911. Jajko z drzewkiem pomarańczowym
 (Bay Tree Egg) czasem nazywane też Jajkiem z drzewkiem laurowym. Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1911. Jajko piętnastej rocznicy
 (15th Anniversary Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej. Powstało z okazji piętnastej rocznicy panowania cara Mikołaja II. 
1912. Jajko napoleońskie
 (Napoleonic Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1912. Jajko carewicza
 (Tsarevich Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej. Nazwa pochodzi od niespodzianki, którą była ramka z miniaturą carewicza Aleksego. Jajko jest wykonane z niebieskiego lazurytu i dekorowane złotymi ornamentami. 
1913. Jajko zimowe
 (Winter Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej. Nazwa dzieła pochodzi od stylu w jakim zostało wykonane, tak zwanego stylu zimowego lub lodowego. Jest to jedno z najpiękniejszych dzieł Faberge. 
1913. Jajko trzechsetlecia panowania Romanowów (Romanov Tercentenary Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1914. Jajko Katarzyny Wielkiej
 (Catherine the Great Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1914. Jajko Mozaikowe
 (Mosaic Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej. Jest niezwykłe. Zostało zaprojektowane przez Almę Pihl i powstało w stulecie urodzin Gustawa Fabergé. 
1915. Jajko Czerwonego Krzyża z portretami
 (Red Cross Portraits Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1915. Jajko Czerwonego Krzyża z tryptykiem
 (Red Cross Triptych Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.
1916. Jajko z Orderem św. Jerzego
 (Order of Saint George Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1916. Jajko stalowe
 (Steel Military Egg) lub Stalowe jajko wojskowe. Jego nazwa pochodzi od stali szlachetnej, materiału z którego zostało wykonane. Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej. 

W 1917 roku dwór jak zwykle zamówił dwa cesarskie prezenty wielkanocne. Dramatyczne wydarzenia rozpoczynającej się rewolucji spowodowały, że nigdy nie zostały one doręczone carowi Mikołajowi II.
1917. 
Jajko z brzozy karelskiej (Birch Egg). Było prezentem dla cesarzowej Marii Fiodorownej.
1917. Jajko z konstelacją w dniu narodzin carewicza
 (Blue Tsarevich Constellation Egg). Było prezentem dla cesarzowej Aleksandry Fiodorownej.

Opracowane na podstawie: A. Szymański, Faberge. Historia i arcydzieła, Opole 2014.

Odnaleziony skarb

Trzecie cesarskie jajo Faberge

Zostało wykonane w 1887 roku. Było trzecim w kolejności cesarskim prezentem wielkanocnym w formie jajka wykonanym przez firmę Faberge. Dziś jest znane pod nazwą Trzecie cesarskie jajko Faberge. 
Jego historia jest sensacyjna. Było prezentem wielkanocnym dla cesarzowej Marii. Po Wielkiej Nocy zostało umieszczone w jej prywatnych apartamentach. W 1902 roku zostało pokazane na wystawie dobroczynnej. Wtedy zostało sfotografowane i z tego zdjęcia znaliśmy jego wygląd. W 1922 roku władze Rosji Radzieckiej sprzedały Trzecie cesarskie jajko na aukcji. Po tej dacie jajko zniknęło, i aż do 1965 roku uchodziło za zaginione. W 1965 roku dzieło kupił anonimowy kolekcjoner z USA i jajko znowu zniknęło. W 2011 roku znawcy i specjaliści z międzynarodowego rynku sztuki zaczęli poszukiwania jajka. Wreszcie w 2014 roku dzieło zostało odnalezione. 
Trzecie cesarskie jajko Faberge zostało wykonane na zamówienie cara Aleksandra III. Było prezentem wielkanocnym przeznaczonym dla carycy Marii Fiodorowny. Zostało wręczone cesarzowej 5 kwietnia 1887 roku. Jajko bardzo się spodobało i po świętach zostało umieszczone w pokojach cesarzowej w pałacu Gatczyna. 
Dzieło ma formę jajka. Jest to puzderko, w którym umieszczona jest niespodzianka. Jajko jest wykonane ze złota. Jego powierzchnia jest dekorowana ornamentem w formie złobień. Zamknięcie zdobi duży biały diament. We wnętrzu jajka ukryty jest złoty zegarek. 
Dzieło jest niewielkie, ma zaledwie 82 mm długości. Jajko jest wykonane ze złota w kilku kolorach, diamentów i szafirów. 
Obecnie (kwiecień 2014 roku) dzieło jest w rękach prywatnych. Należy się spodziewać, że w stosunkowo krótkim czasie zostanie wystawione na sprzedaż na rynku antykwarycznym. Spodziewana cena może wynieść nawet 25 mln. dolarów.

Opracowane na podstawie: A. Szymański, Faberge. Historia i arcydzieła, Opole 2014.